Μήπως τελικά φταίνε και οι αγοραστές;
Το φαινόμενο με τα πλασματικά χιλιόμετρα στα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα -το γνωστό «γύρισμα κοντέρ»- παρουσιάζεται συνήθως ως αποτέλεσμα ανέντιμων πρακτικών από πλευράς πωλητών. Και πράγματι, η ευθύνη όσων παραποιούν τα στοιχεία ενός αυτοκινήτου είναι μεγάλη και αυτονόητη.
Όμως, αν δούμε το πρόβλημα λίγο βαθύτερα, ίσως διαπιστώσουμε ότι δεν το δημιουργούν μόνο οι πωλητές. Σε μεγάλο βαθμό, το συντηρεί και η ίδια η συμπεριφορά των αγοραστών.
Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα:
Ένας υποψήφιος αγοραστής ψάχνει ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο. Παρατηρεί ότι ένα όχημα με 250.000 χιλιόμετρα πωλείται φθηνότερα, ενώ ένα αντίστοιχο μοντέλο με 120.000 χιλιόμετρα πωλείται ακριβότερα, κάτι απολύτως λογικό.
Ξαφνικά, εμφανίζεται μια ...ευκαιρία! Ένα αυτοκίνητο που δείχνει μόλις 120.000 χιλιόμετρα, αλλά πωλείται σχεδόν στην τιμή του άλλου με τα 250.000. Πολλοί αγοραστές, αντί να αναρωτηθούν, «μα πώς γίνεται αυτό;», σκέφτονται... λαχείο!
Και εκεί ακριβώς ξεκινά το πρόβλημα.
Ο ανέντιμος πωλητής, που έχει «ρίξει» τα χιλιόμετρα, πουλάει εύκολα. Ο έντιμος πωλητής, που παρουσιάζει το αυτοκίνητό του με τα πραγματικά του στοιχεία, βλέπει το δικό του όχημα να μένει απούλητο γιατί μοιάζει «ακριβό» σε σύγκριση με τις ψεύτικες «ευκαιρίες». Τι συμβαίνει τότε;
Πολλοί έντιμοι επαγγελματίες ή ιδιώτες, πιεζόμενοι από την αγορά -από τις συμπεριφορές των αγοραστών-, οδηγούνται σε ένα επικίνδυνο δίλημμα: ή θα παραμείνουν τίμιοι και θα χάσουν πελάτες, ή θα ακολουθήσουν το ίδιο παιχνίδι για να επιβιώσουν. Έτσι, η αγορά αλλοιώνεται. Δεν ανταμείβεται η ειλικρίνεια. Ανταμείβεται η παραπλάνηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αγοραστές είναι «ένοχοι». Σημαίνει όμως ότι πολλές φορές, χωρίς να το καταλαβαίνουν, δημιουργούν οι ίδιοι το πρόβλημα.
Όταν το βασικό κριτήριο είναι μόνο το «να βρω μια ευκαιρία», χωρίς έλεγχο, χωρίς διασταύρωση στοιχείων και χωρίς υγιή καχυποψία, τότε δημιουργείται το τέλειο περιβάλλον για την απάτη. Η λύση δεν είναι μόνο περισσότεροι έλεγχοι και αυστηρότερες ποινές, αν και χρειάζονται. Η λύση είναι και η αλλαγή νοοτροπίας.
Ο σωστός αγοραστής να μην ψάχνει την «αρπαχτή». Να ψάχνει τη διαφάνεια, το ιστορικό συντήρησης, έλεγχο από μηχανικό, στοιχεία από ΚΤΕΟ και πραγματική αξία. Και προπαντός να αντιληφθεί ότι πρέπει να πληρώσει αν θέλει συντηρημένο αυτοκίνητο. Η αντικειμενική αξία στην αγορά, προκύπτει από το πόσο πωλούνται τα περισσότερα προσφερόμενα αυτοκίνητα.
Μόνο όταν η αγορά σταματήσει να επιβραβεύει την ψεύτικη «ευκαιρία», θα μειωθούν και τα γυρισμένα κοντέρ. Γιατί τελικά, σε κάθε αγορά, η προσφορά ακολουθεί τη ζήτηση. Και αν ζητάμε ψευδαισθήσεις, κάποιος πάντα θα βρεθεί να μας τις πουλήσει.
Χρήστος Ξηρομερίτης